หลักธรรม

ในช่วงบ่ายของวันจันทร์ที่ ๘ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๙๗ หลวงพ่อชาพร้อมคณะเดินธุดงค์ถึงชายป่าดงดิบอันหนาทึบ ที่ชาวบ้านในสมัยนั้นเรียกว่า “ดงหนองป่าพง” ซึ่งอยู่ห่างจากบ้านก่อเกิดของหลวงพ่อประมาณ ๒-๓ กิโลเมตร

การปลีกวิเวกตามป่าเขาลำเนาไพร ถ้ำ หรือป่าช้า เป็นโอกาสที่พระกรรมฐานจะได้ฝึกฝนตนเอง ขัดเกลากิเลส และฝึกจิตให้สงบระงับ โดยการใช้ธรรมชาติเป็นอุปการณ์การศึกษา เพื่อพิจารณากายกับจิตตัวเองตามธรรมชาติ

หลวงพ่อชาได้แสดงกตเวทิตาธรรมต่อบุพการีของท่านโดยในสมัยที่ท่านอุปสมบทใหม่ๆ กำลังขะมักเขม้นเรียนนักธรรม โยมบิดาได้ป่วยหนัก แต่หลวงพ่อก็ตัดสินใจทิ้งอนาคตการศึกษาปริยัติธรรมของท่านไว้เบื้องหลังเพื่อกลับบ้านไปดูแลรักษาพยาบาลโยมบิดาผู้มีความภูมิใจอย่างยิ่งที่ลูกชายได้เดินเข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์

ชีวิตในครึ่งหลังที่วัดหนองป่าพงของหลวงพ่อชาเป็นชีวิตแห่งการปกครอง การถ่ายทอดความเป็นสมณะสู่ภิกษุสามเณรรุ่นหลังด้วยการทำเป็นแบบอย่าง การให้โอวาทพระธรรมวินัย การพร่ำสอนตักเตือน การฝึกฝนด้วยข้อวัตรและกฏกติกาสงฆ์ตลอดจนฝึกอบรมจิตภาวนา

หลวงพ่อชาได้วางรากฐานให้คณะสงฆ์ที่วัดหนองป่าพงมีความมั่นคงเป็นปึกแผ่น และสามัคคีกลมเกลียวเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันด้วยการฝึกลูกศิษย์ให้รับผิดชอบงานในหลายๆ ด้าน เพื่อให้ท่านเหล่านั้นได้มีประสบการณ์ และฝึกการประสานความร่วมมือกัน

หลวงพ่อเผยแผ่พระศาสนาด้วยการประกาศพรหมจรรย์และประกาศศาสนาพร้อม ๆ กัน พรหมจรรย์ คือ จริยะอันประเสริฐซึ่งหมายถึง มรรคมีองค์ ๘ อันจะนำไปสู่การประกาศความจริงที่ออกมาจากเบื้องลึกของจิตใจที่รู้เห็นตามความเป็นจริง

ทั้งที่พูดภาษาอังกฤษไม่ได้ แต่ว่าฝรั่งยอมมาอยู่ด้วยเราก็พยายามฝึกให้เขารู้จักธรรมะตามความพอใจของเรา ถึงแม้เขาไม่รู้จักประเพณีอะไรของไทยก็ช่างมันเถอะ เราก็ไม่ถือ เพราะว่ามันเป็นอย่างงั้น แล้วก็ค่อยๆ ช่วยมาเรื่อยๆ

ท่านเริ่มมีอาการอาพาธหลายอย่างในช่วงปี พ.ศ. ๒๕๒๓ สุขภาพของหลวงปู่ได้ทรุดโทรมลงเรื่อยๆ ในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ คณะศิษย์จึงกราบอาราธนาไปจำพรรษาที่วัดถ้ำแสงเพชรซึ้งอยู่บนภูเขาเพื่อรับอากาศบริสุทธิ์ ท่านได้ปรารภว่า “ญาติโยมสานุศิษย์ทั้งหลายไปเยี่ยม ก็ไม่ได้สนองศรัทธาอย่างเต็มที่เพราะว่าเสียงมันจะหมดแล้ว ลมมันก็จะหมดแล้ว….

นิทานชาดก ตอน โลภมากลาภหาย ในสมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้า ประทับอยู่วัดเชตวัน เมืองสาวัตถี ทรงปรารภภิกษุณีชื่อถูลนันทา ผู้ไม่รู้จักประมาณในการบริโภคกระเทียม