อิทธิบาท 4

Home / หลักธรรม / อิทธิบาท 4

อิทธิบาท 4 แปลว่า บาทฐานแห่งความสำเร็จ มีความหมายว่า สิ่งซึ่งมีคุณธรรม เครื่องมือให้ลุถึงความสำเร็จตามที่ตนประสงค์ ผู้หวังความสำเร็จในสิ่งใด ต้องทำตนให้สมบูรณ์ อิทธิบาท 4 แบ่งออกเป็น 4 ข้อ ดังนี้

1 ฉันทะ ความพอใจรักใคร่ในสิ่งนั้น
ความพอใจ ในฐานะเป็นสิ่งที่ ตนถือว่า ดีที่สุดที่มนุษย์เราควรจะได้ ข้อนี้ เป็นกำลังใจ อันแรก ที่ทำให้เกิด คุณธรรม ข้อต่อไป ทุกข้อ

2. วิริยะ ความพากเพียรในสิ่งนั้น
ความพากเพียร หมายถึงการการะทำที่ติดต่อไม่ขาดตอนเป็นระยะยาว จนประสบความสำเร็จ คำนี้มีความหมายของความกล้าหาญเจืออยู่ด้วยส่วนหนึ่ง

3. จิตตะ ความเอาใจใส่ฝักใฝ่ในสิ่งนั้น
ความไม่ทอดทิ้งสิ่งนั้น ไปจากความรู้สึกของตัว ทำสิ่งซึ่งเป็น วัตถุประสงค์ นั้นให้เด่นชัด อยู่ในใจเสมอ คำนี้ รวมความหมาย ของคำว่า สมาธิอยู่ด้วยอย่างเต็มที่

4. วิมังสา ความหมั่นสอดส่องในเหตุผลของสิ่งนั้น
ความสอดส่องในเหตุและผลแห่งความสำเร็จ เกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ ให้ลึกซึ้งยิ่งๆ ขึ้นไปตลอดเวลา คำนี้รวมความหมายของคำว่าปัญญาไว้อย่างเต็มที่

โดยบุคคลที่มี ธรรม 4 ประการนี้ ย่อมประสบความสำเร็จ ในสิ่งที่ไม่เหลือวิสัยของมนุษย์ ซึ่งโดยตรงหมายถึง ความดับทุกข์โดยสิ้นเชิง ที่เรียกว่า นิพพาน